TDM 2026 Türk Dünyasında Dil Sempozyumu Konuları

1. Türk Dil Tarihinin Temel Dönemleri ve Tarihsel Türk Yazı Dili

Türk dilini tarihsel dönemlendirme meseleleri

Türk dilinin tarihsel Ogur ve Oguz kolları üzerine tespitler

Tarihsel Türk dil alanı ve dil ilişkileri

Orhun-Yenisey, Tuna Bulgar, Uygur, Karahanlı, Harezm, İdil Bulgar, Altınordu-Kıpçak, Çağatay ve Osmanlı yazı dili gelenekleri

2. Türk Dillerinin Tasnifi, Lehçeler ve Şiveler

Türk dillerinin tipolojik ve genetik tasnifi

Ogur/Bulgar, Oğuz, Kıpçak, Karluk, Sibirya ve Türk lehçeleri ve yazı dillerinin oluşumu

Çuvaşça ve Halaçça'nın Türk Dili tasniflerindeki yeri

Yazı dili, edebî dil ve konuşma dili kavramları

Lehçe, şive ve ağız kavramları etrafındaki terminoloji meseleleri

Kâşgarlı Mahmud'dan bugüne karşılaştırmalı sözlükçülük ve gramer geleneği

3. Tehlike Altındaki Türk Dilleri

Karayca, Kırımçakça, Halaçça, Sarı Uygurca, Salarca, Fu-yü Kırgızcası, Gagavuzca ve diğer az konuşurlu diller

Dil ölümü süreçleri, belgeleme ve canlandırma çalışmaları

Az nüfuslu Türk topluluklarında dil kaybı ve kimlik ilişkisi üzerine değerlendirmeler

4. Alfabe Meseleleri

Arap, Latin ve Kiril alfabe geçişlerinin tarihî ve siyasî boyutları

1926 Bakü Türkoloji Kurultayı ve alfabe kararları üzerine tespitler

Bağımsızlık sonrası Latin alfabesine dönüş süreçleri

Ortak Türk Alfabesi çalışmaları ve güncel durum

5. Ortak Türk Dili Meselesi ve Lehçeler Arası Anlaşılabilirlik

Gaspıralı ve Tercüman geleneğinde "dilde birlik" ideali

Ortak Türkçe - Mahallî Türkçe tartışmaları

Lehçeler arası karşılıklı anlaşılabilirlik: ölçümü, dereceleri ve sınırları

Türk lehçelerini birbirine yakınlaştırma çalışmaları ve tartışmaları

6. Dil Politikaları ve Dil Planlaması

Çarlık ve Sovyet dönemi dil politikaları: bilinçli ayrıştırma stratejileri

Bağımsız Türk cumhuriyetlerinde dil politikaları ve resmî dil statüsü

Çin, İran ve diğer ülkelerdeki Türk topluluklarının dil meseleleri

Dil planlaması: derlem planlaması (sözlük, terminoloji, imlâ standardizasyonu), statü planlaması ve edinim planlaması

7. Türk Devletleri Teşkilatı ve Dil İş Birliği

Ortak alfabe ve terminoloji komisyonları

Kurumsal dil iş birliği çalışmaları ve politikaları

Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde dil yakınlaşması vizyonu

8. Türk Dilinin Eğitim ve Maarif Boyutu

Ana dili, yazı dili ve öğretim dili meseleleri

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi

Ders kitapları, müfredat ve terminoloji birliği

Çok dillilik ortamında Türkçe: Rusça, Çince, Farsça ile etkileşim ve dil kaybı süreçleri

9. Göç, Diaspora ve Dil

Avrupa ve Rusya'daki Türk topluluklarında dil korunması ve dil kaybı

Diasporada kimlik ve dil ilişkisi

Yer adları ve kişi adlarının (onomastik) tarihî ve güncel durumu: Sovyet döneminde değiştirilen yer adlarının iadesi meselesi

10. Türk Dili, Teknoloji ve Gelecek

Dijital çağda Türk dillerinin durumu ve temsili

Yapay zekâ, doğal dil işleme ve Türk dilleri için dijital kaynaklar

Türkçenin bilim ve teknoloji dili olarak geleceği